Publication

Sealbhú neamhiomlán na Gaeilge mar chéad teanga sa dátheangachas dealaitheach

Lenoach, Ciarán
Citation
Abstract
Anailís atá sa taighde seo ar fhaisnéis a taifeadadh ó dhátheangaithe óga i gceithre aoisghrúpa sa Ghaeltacht chomhaimseartha. Léiríonn an staidreamh, na samplaí teangeolaíochta agus an anailís sochtheangeolaíochta go n-imríonn sealbhú an Bhéarla mar dhara teanga (T2) tionchar dealaitheach ar shealbhú na Gaeilge mar chéad teanga (T1) i measc chainteoirí óga na Gaeltachta. Is sealbhú neamhiomlán a dhéanann daoine óga ar an nGaeilge mar chéad teanga ach sealbhú iomlán ar an mBéarla mar dhara teanga. De réir mar a théann na cainteoirí in aois, is forás mall a thagann ar shealbhú na Gaeilge agus forás bisiúil tréan ar shealbhú an Bhéarla. Is sna blianta idir aois 4 agus aois 8 is mó atá an chodarsnacht idir shealbhú an dá theanga le sonrú sa taighde seo. Is ag aois 8, thar aon aois eile, atá an acmhainn is ísle ar an nGaeilge i gcomparáid leis an mBéarla, de réir na faisnéise. Cé gur sealbhú neamhiomlán a dhéantar ar an nGaeilge, is teanga mhaitríse ag na faisnéiseoirí i gcónaí í. Leis na bearnaí sa Ghaeilge a líonadh, tarraingíonn na cainteoirí ar fad i ngach aoisghrúpa ar struchtúir Bhéarla. Tá an fhorbairt léacsach ar cheann de phríomhshlata tomhais an taighde agus léiritear ann go gcúitítear easnaimh san fhoclóir bunúsach Gaeilge le focail Bhéarla. Léirítear impleacht an easnaimh sin sa chomhghaolúchán suaithinseach idir sealbhú foclóra Gaeilge agus cumas gramadaí sa Ghaeilge. Léirítear sa taighde freisin go bhfuil an phragmataic Ghaeilge agus an Ghaeilge Thraidisiúnta nach mór mífheidhmiúil go sóisialta i bhfianaise an chódmheasctha aontreoch a bheith fite go dlúth i dteanga mhaitríse na Gaeilge. I bhfianaise fhorfheidhmiúlacht shóisialta an Bhéarla sa saol sár-iarnua-aoiseach, ní léir go bhfuil sé d'acmhainn shocheolaíoch ag an bpobal Gaeilge sa Ghaeltacht cur in aghaidh imtharraingt na mórtheanga agus shealbhú neamhiomlán na Gaeilge.
Publisher
Publisher DOI
Rights
Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Ireland